Από: The Johns Hopkins Medical Letter

Η παραμονή σε μονάδα εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) προκαλεί συχνά σύγχυση και φόβο σε αρκετούς ασθενείς. Το υψηλό ποσοστό νοσοκομειακών λοιμώξεων -ένας στους δέκα ασθενείς προσβάλλεται από μια λοίμωξη- μπορεί να καταστήσει την εμπειρία της νοσηλείας ιδιαίτερα προβληματική. Οι ειδικοί πιστεύουν τώρα πως είναι κοντά σε μια ασφαλή λύση, με την αυστηρή τήρηση πέντε βασικών κανόνων της υγιεινής.

Πρόσφατα ένας δραστήριος γιατρός από το νοσοκομείο Johns Hopkins «λανσάρισε» στο χώρο δουλειάς του μια νέα ιδέα, για να περιορίσει τα ποσοστά των λοιμώξεων στις ΜΕΘ: έφτιαξε λοιπόν για το προσωπικό -ιατρούς και νοσοκόμες- έναν μικρό κατάλογο με πέντε βασικά σημεία ελέγχου της υγιεινής, που η αυστηρή τήρηση των οποίων υπόσχεται να αφανίσει ολοκληρωτικά τις νοσοκομειακές λοιμώξεις. Προς το παρόν, τα αποτελέσματα από την εφαρμογή του καταλόγου αυτού στα νοσοκομεία των ΗΠΑ έχουν αποδειχθεί εντυπωσιακά.

Οι συνήθεις αιτίες

Οι λοιμώξεις στις ΜΕΘ εμφανίζονται όταν τα μικρόβια εισέρχονται στο σώμα του ασθενούς, μέσω ενός χειρουργικού τραύματος, ουροκαθετήρα ή αναπνευστήρα (συσκευή που βοηθά τον ασθενή να εισπνέει οξυγόνο διαμέσου ενός σωλήνα), ή μπορούν να εμφανιστούν μέσω της χρήσης κεντρικού φλεβικού καθετήρα (από εκεί χορηγούνται τα φάρμακα ή τα υγρά). Τα πράγματα γίνονται ακόμη χειρότερα καθώς ορισμένα μικρόβια, όπως ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος, έχουν γίνει ανθεκτικά στο αντιβιοτικό μεθικιλίνη, καθιστώντας έτσι πολύ δύσκολη τη θεραπεία τους.

Οι ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις, κατά ένα μεγάλο μέρος τους, είναι αποτέλεσμα ανεπαρκών πρακτικών, που αφορούν την αποστείρωση, την απολύμανση και την υγιεινή. Όταν, για παράδειγμα, ο γιατρός ξεχάσει να πλύνει τα χέρια του πριν τοποθετήσει τον καθετήρα ή όταν αφήσει έναν ασθενή συνδεδεμένο με αναπνευστήρα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα απ' ό,τι χρειάζεται, τότε ενισχύεται ο πολλαπλασιασμός των βακτηρίων των πνευμόνων. Με την κατάλληλη φροντίδα, όμως, οι περισσότερες λοιμώξεις μπορούν να αντιμετωπιστούν.

Ο έλεγχος των λοιμώξεων

Οι λοιμώξεις του κεντρικού φλεβικού καθετήρα, που αφορούν το κυκλοφορικό σύστημα, μπορούν να αποβούν ιδιαίτερα επικίνδυνες. Στην πραγματικότητα προκαλούν 31.000 θανάτους το χρόνο, στις ΕΠΤΑ. Ο κατάλογος ελέγχου έχει σχεδιαστεί ειδικά για την πρόληψη αυτού του τύπου των λοιμώξεων. «Έχουμε απλοποιήσει εκατοντάδες σελίδες οδηγιών και τις έχουμε προσθέσει σε αυτό τον μικρό κατάλογο», λέει ο δημιουργός του, Peter Pronovost, ιατρός Ph.D., διευθυντής του Κέντρου Καινοτομιών και Ποιοτικής Περίθαλψης στο Johns Hopkins. Ο Dr Pronovost διαπίστωσε ότι οι γιατροί με φορτωμένο πρόγραμμα συχνά ξεχνούν να ακολουθήσουν ορισμένα απλά βήματα προκειμένου να εμποδίσουν τις λοιμώξεις. Μέσα στον κατάλογο συμπεριλαμβάνονται πέντε προφυλάξεις, που κάθε γιατρός πρέπει να λαμβάνει όταν πρόκειται να τοποθετήσει κεντρικό φλεβικό καθετήρα, όπως:

Τα αποτελέσματα μιλούν από μόνα τους. Το 2003,103 νοσοκομεία στο Michigan εφάρμοσαν τον κατάλογο ελέγχου του Dr Pronovost στις ΜΕΘ. Κατά τη διάρκεια των πρώτων μηνών της μελέτης, της οποίας τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν το 2006 στο περιοδικό The New England Journal of Medicine, η συχνότητα λοιμώξεων από τον κεντρικό φλεβικό καθετήρα ελαττώθηκαν, από 2,7 ανά 100 ημέρες χρήσης, στο 0. Τρία χρόνια αργότερα, στα νοσοκομεία διατηρούνταν αυτά τα αρχικά αποτελέσματα. Τώρα, στα θεραπευτήρια 40 πολιτειών των ΗΠΑ άρχισαν να εφαρμόζονται παρόμοια προγράμματα.

Αν και ο κατάλογος ελέγχου του Dr Pronovost είχε σχεδιαστεί ειδικά για να περιοριστούν οι λοιμώξεις από κεντρικό φλεβικό καθετήρα, μπορεί επίσης να βοηθήσει στην αποτροπή και άλλων ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων. Σε ορισμένα νοσοκομεία χρησιμοποιούνται παρόμοιοι κατάλογοι ελέγχου και για άλλες ιατρικές πράξεις, όπως κατά την εισαγωγή ουροκαθετήρα ή την υποστήριξη της αναπνοής με αναπνευστήρα.

Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ

«Ως ασθενής, θα πρέπει κατ' αρχάς να είστε ο ίδιος υπερασπιστής του εαυτού σας»,  λέει ο Dr Pronovost, του οποίου το νέο βιβλίο «Ασφαλείς ασθενείς, έξυπνα νοσοκομεία» (Hudson Street Press, 2010) στοχεύει να ενισχύσει τους ασθενείς και να τους πείσει να συμμετάσχουν στις αποφάσεις που αφορούν τη θεραπευτική τους αγωγή. Ιδού, λοιπόν, οι 4 ερωτήσεις που συμπεριλαμβάνονται στον κατάλογο του Dr Pronovost και τις οποίες κάθε ασθενής θα πρέπει να απευθύνει προς τον γιατρό του.

1. Ποια είναι η συχνότητα λοιμώξεων στο συγκεκριμένο νοσοκομείο;

Ρωτήστε κάποιον υπεύθυνο ή ειδικό συντονιστή ελέγχου λοιμώξεων για τη συχνότητα ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων στο νοσοκομείο εντός του οποίου πρόκειται να υποβληθείτε σε θεραπεία.

2. Το νοσοκομείο αυτό εφαρμόζει τον κατάλογο ελέγχου;

  Ρωτήστε τον γιατρό εάν το νοσοκομείο χρησιμοποιεί κατάλογο ελέγχου των λοιμώξεων. Εάν δεν είστε βέβαιοι ή αν σας απαντήσουν αρνητικά, εκτιμήστε κατά πόσον το νοσοκομείο αυτό έχει προβεί σε άλλα βήματα προκειμένου να περιορίσει τις λοιμώξεις στην κυκλοφορία του αίματος που έχουν σχέση με κεντρικό φλεβικό καθετήρα.

3. Πλύνατε τα χέρια σας;

Μπορεί να νομίζετε ότι πρόκειται για αδέξια ερώτηση προς τον γιατρό ή τη νοσοκόμα σας. Και όμως, μη διστάσετε να την απευθύνετε κάθε φορά που ένας επαγγελματίας της Υγείας εισέρχεται στο δωμάτιο σας, λέει ο Dr Pronovost. Σύμφωνα με τις εθνικές εκτιμήσεις των ΗΠΑ, οι γιατροί και οι νοσοκόμες πλένουν τα χέρια τους μόνο στο 30% έως 40% των περιπτώσεων. Το ποσοστό αυτό φτάνει το 70% στα νοσοκομεία που φροντίζουν να βελτιώσουν την ασφάλεια του ασθενούς με την εφαρμογή του καταλόγου ελέγχου. Αυτό δείχνει ότι το πλύσιμο των χεριών, στην καλύτερη των περιπτώσεων, δεν πραγματοποιείται στις 3 από τις 10 φορές.

4. Για πόσο χρονικό διάστημα θα χρειάζομαι τον κεντρικό φλεβικό καθετήρα;

Ένας κεντρικός φλεβικός καθετήρας μπορεί να παρέχει τα φάρμακα αποτελεσματικά, αλλά ο κίνδυνος της λοίμωξης αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου. Οι ασθενείς πρέπει να ρωτούν τον γιατρό τους κάθε μέρα κατά πόσον χρειάζονται ακόμη τον φλεβικό καθετήρα, λέει ο Dr Pronovost.

Πηγή: Popular Medicine