Απαντά στις απορίες μας ο Καθηγητής στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας και Επιδημιολόγος του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΛΠΝΟ), Τάκης Παναγιωτόπουλος

Τι είναι η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου και πώς εκδηλώνεται; Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα; Πώς θεραπεύεται η λοίμωξη από τον ιό; Τι μπορούμε να κάνουμε προληπτικά; Ο καθηγητής στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας και επιδημιολόγος του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΛΠΝΟ), Τάκης Παναγιωτόπουλος, απαντά στις απορίες μας.

1. Τι είναι η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου;

Η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου (West Nile virus, WNV) είναι ένα νόσημα που προσβάλλει ζώα (άγρια πτηνά, άλογα) και τον άνθρωπο. Ονομάστηκε έτσι γιατί αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά στην επαρχία του Δυτικού Νείλου, στην Ουγκάντα το 1937.

2. Σε ποιες χώρες έχουν εμφανιστεί κρούσματα;

Κρούσματα και επιδημίες λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε ανθρώπους και ζώα έχουν εκδηλωθεί στην Αφρική, την Ασία, τη Μ. Ανατολή (Ισραήλ), την Ευρώπη, την Αυστραλία, ενώ το 1999 αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ, όπου μέχρι και σήμερα έχει καταγραφεί μεγάλος αριθμός κρουσμάτων και η νόσος πλέον ενδημεί. Από το 1996, μετά την πρώτη μεγάλη επιδημία στη Ρουμανία, έχουν αναφερθεί σποραδικά κρούσματα σε ανθρώπους σε διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ρουμανία, Ιταλία, Ουγγαρία, Τσεχία, Πορτογαλία, Γαλλία και Ισπανία). Φέτος, η νόσος έκανε την εμφάνιση της και στην Ελλάδα. Είναι η πρώτη φορά που καταγράφονται ασθενείς της νόσου στη χώρα μας, αν και στο παρελθόν είχαν εντοπιστεί στην Ελλάδα αντισώματα του ιού σε υγιή άτομα που μολύνθηκαν, αλλά δεν νόσησαν.

3. Πώς μεταδίδεται η λοίμωξη από τον ιό;

Ο κύριος τρόπος μετάδοσης είναι μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού (συνήθως το κοινό κουνούπι). Τα κουνούπια μολύνονται από άρρωστα πτηνά ή άλλα ζώα (π.χ. άλογα). Σε πολύ λίγες περιπτώσεις έχει αναφερθεί μετάδοση του ιού από μεταμόσχευση οργάνου, μετάγγιση αίματος και σπάνια από τη μητέρα στο έμβρυο (συγγενής λοίμωξη). Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν μεταδίδεται από άτομο σε άτομο ούτε μέσω της συνήθους κοινωνικής (π.χ. άγγιγμα, φιλί), σεξουαλικής ή άλλης επαφής.

4. Τα συσσωρευμένα περιστατικά ασθενών σχετίζονται με το ότι εφέτος κυκλοφορούν πολύ περισσότερα κουνούπια;

Πολύ πιθανό, καθότι έχουμε αύξηση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος. Πρόκειται για μια απτή συνέπεια του φαινομένου του θερμοκηπίου. Άλλωστε, φαίνεται πως σταδιακά περνάμε σε μια εποχή όπου θα βλέπουμε στη χώρα μας νοσήματα που συναντούσαμε μέχρι πρότινος σε νοτιότερες περιοχές του πλανήτη.

5. Ποια είναι τα συμπτώματα της λοίμωξης;

Το 80% των ατόμων που μολύνονται παραμένουν ασυμπτωματικοί, το 20% εμφανίζουν ήπια νόσο, ενώ λιγότεροι από 1 στους 100 ασθενείς εμφανίζουν σοβαρή κλινική νόσο που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Η ήπια συμπτωματολογία περιλαμβάνει πυρετό, πονοκέφαλο, αδυναμία, πόνους στους μυς και στις αρθρώσεις, εμετούς και μερικές φορές δερματικά εξανθήματα (στον κορμό) και διόγκωση των λεμφαδένων.

6. Η σοβαρή μορφή της νόσου πώς εκδηλώνεται;

Κυρίως άτομα μεγαλύτερης ηλικίας αναπτύσσουν τη σοβαρή μορφή της νόσου (εγκεφαλίτιδα / μηνιγγίτιδα). Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, υψηλό πυρετό, δυσκαμψία αυχένα, απάθεια, αποπροσανατολισμό, κώμα, τρόμο, σπασμούς, μυϊκή αδυναμία και παράλυση.

7. Πόσο σύντομα εμφανίζονται τα συμπτώματα;

Μετά το τσίμπημα του κουνουπιού μεσολαβούν συνήθως 2-14 ημέρες (χρόνος επώασης) μέχρι την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Συνήθως διαρκούν μερικές μέρες, αν και κάποιες φορές η διάρκεια είναι μεγαλύτερη. Τα συμπτώματα της σοβαρής μορφής της νόσου (εγκεφαλίτιδα/μηνιγγίτιδα) μπορεί να διαρκέσουν λίγες εβδομάδες.

8. Πώς θεραπεύεται η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου;

Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Στις ηπιότερες περιπτώσεις, ο πυρετός και τα άλλα συμπτώματα υποχωρούν από μόνα τους, ενώ στα πιο σοβαρά περιστατικά, που χρήζουν νοσηλείας, χορηγείται υποστηρικτική θεραπεία (χορήγηση ενδοφλέβιων υγρών, πιθανή εισαγωγή σε μονάδα εντατικής θεραπείας για μηχανική αναπνευστική υποστήριξη κλπ.). Επιπλέον, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κάποιο ελεγμένο εμβόλιο για τον ιό.

9. Η χρήση των εντομοαπωθητικών κατά πόσο βοηθά και υπό ποιες προϋποθέσεις;

Συνιστά αποτελεσματικό μέσο προστασίας. Καλό είναι να γνωρίζου με πως ο χρόνος δράσης των εντομοαπωθητικών ουσιών κυμαίνεται από 1 έως 4 - 5 ώρες. Όσον αφορά τα εντομοαπωθητικά που περιέχουν DEET προτιμώνται τα σκευάσματα με συγκέντρωση 30% - 50% για τους ενηλίκους και 10% - 30% για τα παιδιά. Δεν υπάρχει αντένδειξη για τη χρήση σε εγκύους και θηλάζουσες μητέρες, ενώ δεν συστήνεται η χρήση τους στα βρέφη μέχρι 2 μηνών.

10. Ποια άλλα μέτρα μπορούμε να πάρουμε;

• Προσοχή κατά τις σημαντικότερες ώρες έκθεσης στα κουνούπια. Τα περισσότερα είδη κουνουπιών που μεταφέρουν τον ιό τσιμπούν από το σούρουπο μέχρι το χάραμα.
• Σημαντική είναι η χρήση κατάλληλων ενδυμάτων. Δηλαδή, καλό είναι να φοράμε ρούχα που καλύπτουν όσο περισσότερο γίνεται το σώμα (μακριά μανίκια και παντελόνια). Περισσότερο αποτελεσματικά είναι τα ανοιχτόχρωμα και φαρδιά ρούχα.
• Στην προστασία συμβάλλουν τα συχνά λουτρά καθαριότητας για την απομάκρυνση του ιδρώτα.
• Συνιστώνται αντικουνουπικά πλέγματα (σήτες που εμποδίζουν τη δίοδο κουνουπιών) στα ανοίγματα του σπιτιού (π.χ. παράθυρα, φεγγίτες, αεραγωγοί τζακιού), καθώς και περιοδικός έλεγχος για τη συντήρηση τους.
• Μια πολύ καλή εναλλακτική είναι η χρήση κουνουπιέρας σε περιοχές με μεγάλη πυκνότητα κουνουπιών ή σε περιπτώσεις που αντενδείκνυται η χρήση άλλων προστατευτικών μέσων (όπως χρήση εντομοαπωθητικών από θηλάζουσες μητέρες και βρέφη).
• Βασικό μέτρο πρόληψης είναι η απομάκρυνση του στάσιμου νερού από λεκάνες, βάζα, γλάστρες, παλιά λάστιχα, υδρορρόες και άλλα μέρη του κήπου, ώστε να μην έχουν πρόσβαση τα κουνούπια σε λιμνάζοντα νερά, που αποτελούν σημεία εναπόθεσης των αυγών τους.

Της Έλενας Κιουρκτσή

Πηγή: Popular Medicine