Στη διατροφή κρύβεται το μυστικό της μακροζωίας, όπως έδειξε πανεπιστημιακή μελέτη στους υπέργηρους κατοίκους της Ικαρίας.
Πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα έδειξαν ότι η Ικαρία, μαζί με τη Σαρδηνία και την Οκινάβα της Ιαπωνίας, είναι οι περιοχές του κόσμου με τα υψηλότερα ποσοστά υπερήλικων. Σύμφωνα μάλιστα με τα δημογραφικά στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη μόνο το 0,1% του πληθυσμού ζει πάνω από τα 90 χρόνια, στην Ικαρία το αντίστοιχο ποσοστό είναι δεκαπλάσιο.
Γι αυτό, η Α' Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών (υπό τον καθηγητή Χριστόδουλο Στεφανάδη) πραγματοποίησε μια μελέτη στην Ικαρία, κατά την οποία αποτιμήθηκαν περισσότεροι από 300 παράμετροι (κλινικοί, βιοχημικοί, ψυχοκοινωνικοί και διαιτητικοί) στους ηλικιωμένους και μεσήλικες κατοίκους του νησιού.. Η μελέτη διεξήχθη από τον Ιούνιο έως τον Οκτώβριο του 2009 και συμπεριέλαβε 673 ηλικιωμένα άτομα (μέσης ηλικίας 75 ετών) και 657 νεότερα (μέσης ηλικίας 54 ετών).
«Τα στοιχεία έδειξαν ότι οι παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου υπάρχουν σε σημαντικό ποσοστό στους ηλικιωμένους και μάλιστα σε συγκρίσιμα ποσοστά με τους ηλικιωμένους κατοίκους και άλλων περιοχών της χώρας», λέει η επικεφαλής της μελέτης δρ. Χριστίνα Χρυσοχόου.
«Αυτό όμως που φαίνεται να διακρίνει τους ηλικιωμένους κατοίκους της Ικαρίας είναι ο τύπος της δίαιτας, που περιλαμβάνει συχνότερα ψάρι, φρούτα, λαχανικά, όσπρια και τσαί σε σχέση με τους νεότερους. Φαίνεται ότι η μακροχρόνια υιοθέτηση Μεσογειακού τύπου διατροφής, σε συνδυασμό με την ορεσίβια ζωή και τη χαλιναγώγηση του στρες, παίζουν σημαντικό ρόλο, χωρίς όμως να έχουν διευκρινισθεί οι ακριβείς μηχανισμοί».
Από τα ηλικιωμένα άτομα, όσα ακολουθούσαν συχνότερα την παραδοσιακή διατροφή είχαν σε μικρότερη συχνότητα παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, ενώ η συχνή εβδομαδιαία κατανάλωση ψαριού σχετιζόταν με καλύτερη διατασιμότητα της αορτής, δηλαδή καλύτερη αγγειακή ηλικία.
Η καθημερινή χρήση ελαιολάδου φάνηκε να έχει ακόμα και στους ηλικιωμένους ευεργετική επίδραση στη σεξουαλική τους ζωή, με καλύτερα ποσοστά ικανοποίησης από την ερωτική τους δραστηριότητα. Η μέτρια κατανάλωση καφέ (1-2 φλυτζάνια καφέ την ημέρα, σε ισοδύναμα καφείνης ελληνικού καφέ) σχετίσθηκε επίσης με καλύτερη αγγειακή διατασιμότητα..
Η υιοθέτηση της μεσογειακής δίαιτας είχε ευεργετικές επιδράσεις ακόμα και στα διαβητικά ηλικιωμένα άτομα, καθώς βελτιώνει τον γλυκαιμικό έλεγχο και την αορτική διατασιμότητα, ιδιαίτερα σημαντικό στους διαβητικούς, στους υπάρχει σημαντική αρτηριακή σκληρία. Φαίνεται επίσης ότι όσοι ακολουθούσαν μεσογειακή διατροφή σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή (στατίνη στη συντριπτική πλειονότητα), είχαν καλύτερη ρύθμιση επιπέδων λιπιδίων σε σχέση με όσους λαμβαναν στατίνη, αλλά ακολουθούσαν περισσότερο διατροφή Δυτικού τύπου.
«Ποσοστό 68% των ηλικιωμένων κατοίκων ανέφεραν ότι τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα επιναν τσάι, το οποίο φαίνεται - ιδιαίτερα σε συχνότερη κατανάλωση - να μειώνει τα επίπεδα λιπιδίων ακόμα και σε διαβητικούς, ενώ βελτιώνει τη νεφρική λειτουργία, όπως εκφράζεται από την κάθαρση κρεατινίνης», λέει η κ. Χρυσοχόου.
Όσο αφορά την άσκηση, φάνηκε ότι η βάδιση και οι αγροτικές δουλειές που είχαν τα ηλικιωμένα άτομα της μελέτης, βελτίωναν το σωματικό βάρος και μείωναν την εμφάνιση καρδιαγγειακών επεισοδίων, ενώ μειωναν ακόμα και το μέγεθος της υπερτροφίας της αριστερής κοιλίας ακόμα και σε υπέρβαρα ή παχύσαρκα άτομα (η υπερτροφία της αριστερής κοιλίας έχει αναγνωριστεί ως ένας δείκτης αυξημένης καρδιαγγειακής θνητότητας).
Προστασία από τον καρκίνο
Η μεσογειακή διατροφή (και ιδιαίτερα τα πολλά και ποικίλα φρούτα και λαχανικά), μαζί με λίγο καφέ ή τσάι, φαίνεται να προστατεύουν από διάφορες μορφές καρκίνου, όπως δείχνουν πρόφατες μελέτες στα πλαίσια του μεγάλου ερευνητικού ποργράμματος EPIC (Εuropean Prospective Investigatiob into Cancer and Nutrition) σε 23 κέντρα..
«Από πολυκεντρική Ευρωπαϊκή μελέτη προκύπτει ότι η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών παρέχει μικρό βαθμό προστασίας έναντι του καρκίνου του πνεύμονα, ανεξαρτήτως ιστολογικού υποτύπου (Cancer Causes Control. 2009)», λέει η καθηγήτρια κ. Αντωνία Τριχοπούλου, διευθύντρια του συνεργαζόμενου Κέντρου Διατροφής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας..
«Και τα αποτελέσματα της εργασίας του ελληνικού κέντρου στοιχειοθετούν ότι η προσήλωση στην παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή παρέχει προστασία έναντι των κακοήθων νεοπλασιών στο σύνολό τους (British Journal of Cancer. 2008)».
Αλλη μελέτη στα πλαίσια του EPIC (A. Ttριχοπούλου, Γ. Μπάμια, Π. Λάγιου, Δ. Τριχόπουλος) σε 15.000 περίπου γυναίκες επί δέκα χρόνια, έδειξε ότι η συμμόρφωση στην παραδοσικαή μεσογειακή διατροφή συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο για καρκίνο μαστού στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση και μπορεί να εξηγήσει εν μέρει τη χαμηλή ακόμα συχνότητα της νόσου στην Ελλάδα.
Σχετικά με έναν άλλο γυναικολογικό καρκίνο, οι ερευνητές του Τμήματος Διατροφής στο Καταλανικό Ινστιτούτο Ογκολογίας στη Βαρκελώνη μελέτησαν εοί 9 χρόνια 300 χιλιάδες περίπου γυναίκες και παρατήρησαν μια σημαντική αρνητική συσχέτιση (δηλαδή, μεγάλη προστασία) της αυξημένης καθημερινής κατανάλωσης φρούτων (κατά 100 γραμ. περισσότερα του μέσου όρου) και του κινδύνου για εμφάνιση καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Μια ακόμα μελέτη του EPIC, όμως, δείχνει ότι, ανεξάρτητα από την ποσότητα των φρούτων που καταναλώνουμε, μεγάλη σημασία έχει και η ποικιλία. Ερευνητές από το Εθνικό Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας στο BIlthoven της Ολλανδίας, παρακολούθησαν επό εννιά χρόνια 452.000 ανθρώπους και διαπίστωσαν ότι η ποικιλία στην κατανάλωση φρούτων και λαχανικών προστατεύει από τον καρκίνο του πνεύμονα, κυρίως στους καπνιστές.
Σε μελέτη, άλλωστε, της Διεθνούς Υπηρεσίας για την Ερευνα στον Καρκίνο στη Λυών βρέθηκε ότι τα υψηλά επίπεδα της βιταμίνης Β6 στο αίμα δρουν προστατευτιικά έναντι του καρκίνου του πνεύμονα. Η βιταμίνη αυτή περιέχεται στα λαχανικά, στους ξηρούς καρπούς και σε ορισμένα φρούτα.. Οι υψηλές συγκεντρώσεις των βιταμινών Β2 και Β6 στο αίμα φάνηκε να προστατεύουν και από τον καρκίνο του παχέος εντέρου, σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Μπέργκεν στη Γερμανία.
«Από πολυκεντρική ευρωπαϊκή μελέτη, που δημοσιεύθηκε εφέτος στο British Medical Journal, προκύπτει ισχυρή αρνητική συσχέτιση (δηλαδή, προστατευτική δράση) των επιπέδων της βιταμίνης D του αίματος με τον καρκίνο του παχέος εντέρου », λέει η κ. Τριχοπούλου. Η βιταμίνη D βρίσκεται στα παχειά ψάρια, ενώ παράγεται επίσης από την έκθεση στον ήλιο.
Τελος, η κατανάλωση καφέ και τσαγιού βρέθηκε σε μια άλλη μελέτη του ΕPΙC, από το Πανεπιστήμιο Lund στη Σουηδία, ότι προστατεύει από τον κίνδυνο για εμφάνιση του καρκίνου του εγκεφάλου - και συγκεκριμένα του γλοιώματος. Η προστασία παρατηρήθηκε σε όσους έπιναν 100 ml καφέ ή τσαγιού την ημέρα.
Ρεπορτάζ: Μαίρη Κατσανοπούλου
Πηγή: ΤΑ ΝΕΑ Ένθετο Υγεία
