Web
Analytics
Σακχαρώδης διαβήτης και εγκυμοσύνη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία

Σακχαρώδης διαβήτης και εγκυμοσύνη

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»


Παρακάτω θα αναφερθούμε χωριστά στις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση (α) του σακχαρώδους διαβήτη που προϋπάρχει της εγκυμοσύνης και (β) του διαβήτη που εμφανίζεται στη διάρκεια της εγκυμοσύνης (σακχαρώδης διαβήτης της κύησης)


Α. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΥΠΟΥ 1 Η ΤΥΠ0Υ 2 ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

Ένα επαναστατικό και χαρμόσυνο γεγοvός που έχει συντελεστεί την τελευταία 20ετία στη θεραπευτική αντιμετώπιση του σακχαρώδους διαβήτη (ΣΔ) είναι η δυνατότητα των γυναικών με ΣΔ τύπου 1 ή με ΣΔ τύπου 2 να γίνουν μητέρες.
 
Υπάρχουν πολυάριθμες μελέτες που όλες έχουν δείξει ότι η καλή ρύθμιση του σακχάρου κυρίως πριν όπως και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, επιτρέπει στις μητέρες με ΣΔ να γεννήσουν φυσιολογικά υγιή παιδιά, όπως συμβαίνει και με όλες τις άλλες μητέρες.
 
Ο τρόπος για να πετύχει αυτό το επιθυμητό αποτέλεσμα κάθε γυναίκα με ΣΔ τύπου 1 ή 2 είναι μόνο ένας: ο προγραμματισμός της εγκυμοσύνης.
 
Αυτό σημαίνει ότι μόλις η γυναίκα αποφασίσει ότι επιθυμεί να γίνει μητέρα, πρέπει να απευθυνθεί σε θεράποντα γιατρό που ασχολείται με τον ΣΔ, ή καλύτερα σε ειδικά κέντρα παρακολούθησης εγκύων διαβητικών γυναικών, ώστε έγκαιρα και με τη βοήθεια της θεραπευτικής ομάδας να ρυθμίσει το σάκχαρο της όσο το δυνατόν πλησιέστερα στα φυσιολογικά όρια και μετά να μείνει έγκυος.
 
Η επιμονή στην ανάγκη του προγραμματισμού της κύησης οφείλεται στην εξής απλή διαπίστωση: όταν μια γυναίκα αντιλαμβάνεται ότι είναι έγκυος, ήδη φέρει στη μήτρα της ένα έμβρυο ηλικίας 6-8 εβδομάδων που έχει πλέον σχηματίσει τα βασικά όργανα του σώματος του. Είναι πλήρως αποδεδειγμένο ότι αν το έμβρυο σχηματισθεί μέσα στη μήτρα σε ένα περιβάλλον με πολύ σάκχαρο, που θα προέρχεται από το αυξημένο σάκχαρο της μητέρας, έχει σημαντικές πιθανότητες (3-4 φορές περισσότερες από ότι συμβαίνει στον γενικό πληθυσμό) να γεννηθεί με συγγενείς ανωμαλίες (δηλαδή με βλάβες σε κάποια όργανα όπως η καρδιά, τα αγγεία, τα νεφρά κλπ.)

Αν όμως η υποψήφια μητέρα έχει ήδη ρυθμίσει το σάκχαρο της έγκαιρα πριν τη σύλληψη, τότε το μωρό δεν αντιμετωπίζει κανένα ιδιαίτερο πρόβλημα.

Επίσης στη διάρκεια του προγραμματισμού θα γίνει και ο πλήρης έλεγχος για πιθανές επιπλοκές του ΣΔ, ώστε με την έγκαιρη αντιμετώπιση τους, να προχωρήσει με ασφάλεια η μητέρα στη μελλοντική εγκυμοσύνη (π.χ. αν υπάρχει παραγωγική αμφιβληστροειδοπάθεια θα προχωρήσει σε φωτοπηξία με laser και στη συνέχεια μπορεί να προχωρήσει στην εγκυμοσύνη). Ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις όπου η ύπαρξη σοβαρών επιπλοκών δεν θα επιτρέψουν σε μια γυναίκα με ΣΔ τύπου 1 να προχωρήσει σε εγκυμοσύνη (π.χ. καρδιοπάθεια).

Παράλληλα προχωρούμε σε διακοπή φαρμάκων που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο πρόκλησης συγγενών ανωμαλιών στο έμβρυο (π.χ. στατίνες, αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου). Επίσης η φάση αυτή παρέχει ιδανική ευκαιρία για διακοπή του καπνίσματος.

Οι γυναίκες με ΣΔ τύπου 2 πρέπει πριν να προχωρήσουν σε εγκυμοσύνη να αντικαταστήσουν τα αντιδιαβητικά δισκία με ινσουλίνη, επειδή τα δισκία μπορεί να βλάψουν το έμβρυο.

Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι σήμερα ο κανόνας είναι ότι οι έγκυες γυναίκες με ΣΔ τύπου 1 παρακολουθούνται τακτικά (κάθε 1-2 εβδομάδες) στο εξωτερικό ιατρείο και δεν χρειάζεται να νοσηλεύονται σε νοσοκομείο, όπως γινόταν παλαιότερα.

Β. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ (ΣΔΚ)

1. Τι είναι ο ΣΔΚ;

Η εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη (δηλαδή αυξημένου σακχάρου στο αίμα) για πρώτη φορά στη διάρκεια εγκυμοσύνης.

2. Ποιες κατηγορίες εγκύων γυναικών έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν ΣΔΚ;

Μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίσουν ΣΔΚ έχουν οι γυναίκες των οποίων το ιστορικό περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω:

  • Προηγούμενος σακχαρώδης διαβήτης της κύησης.
  • Παχυσαρκία.
  • Σακχαρώδης διαβήτης στην οικογένεια (γονείς - αδέλφια).
  • Ηλικία μεγαλύτερη από τα 30 έτη.
  • Γέννηση προηγούμενου μωρού με βάρος μεγαλύτερο από 4 χλγρ.
  • Προηγούμενος ενδομήτριος θάνατος εμβρύου.
  • Εμφάνιση αυξημένης αρτηριακής πίεσης στη διάρκεια προηγούμενης εγκυμοσύνης.
  • Εμφάνιση σακχάρου στα ούρα.

Πρέπει να τονίσουμε ότι η παρουσία αυτών των παραγόντων κινδύνου δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι θα εμφανιστεί ΣΔΚ. Επίσης, ισχύει και το αντίστροφο: δηλαδή γυναίκες χωρίς κανέναν από τους παραπάνω παράγοντες κινδύνου μπορεί να παρουσιάσουν ΣΔΚ.

3. Πώς γίνεται η διάγνωση του ΣΔΚ;

Η συνηθέστερη και απλούστερη διαδικασία η οποία προτείνεται είναι η εκτέλεση της δοκιμασίας ανίχνευσης του ΣΔΚ.

Για τη δοκιμασία αυτή δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία ούτε χρειάζεται η έγκυος γυναίκα να είναι νηστική. Χορηγούνται 50 γραμ. γλυκόζης με τη μορφή σακχαρούχου υγρού και σε μία ώρα λαμβάνεται αίμα. Αν η τιμή γλυκόζης πλάσματος είναι μικρότερη από 140 mg/dl, θεωρείται ότι η έγκυος δεν παρουσιάζει ΣΔΚ.

Αν η γλυκόζη πλάσματος είναι υψηλότερη των 140 mg/dl, τότε πρέπει να ακολουθήσει η διαγνωστική σακχαραιμική καμπύλη, που φαίνεται στον ακόλουθο πίνακα.
 

Κριτήρια διάγνωσης ΣΔΚ

  • Χορήγηση 100 γραμ. γλυκόζης από το στόμα.
  • Μέτρηση γλυκόζης αίματος ανά ώρα επί 3ωρο.
Γλυκόζη νηστείας 95 mg/dl
Γλυκόζη 60' 180 mg/dl
Γλυκόζη 120' 155 mg/dl
Γλυκόζη 180' 140 mg/dl
 

Αν δύο ή περισσότερες τιμές είναι ίσες ή μεγαλύτερες από τα ανωτέρω όρια, τότε έχουμε διάγνωση ΣΔΚ.

Η δοκιμασία πρέπει να γίνεται το πρωί ύστερα από 8ωρη-14ωρη νηστεία.

Η εξεταζόμενη έγκυος πρέπει τουλάχιστον τις 3 προηγούμενες μέρες να τρώει κανονικά (αρκετά ζυμαρικά - φρούτα), χωρίς να κάνει δίαιτα, και να μην περιορίζει τη φυσική της δραστηριότητα.

Πρέπει να τονιστεί ότι ένα ποσοστό περίπου 15% των γυναικών που έχουν θετικό αποτέλεσμα στην πρώτη δοκιμασία ανίχνευσης (δηλαδή σάκχαρο αίματος στη 1 ώρα πάνω από 140 mg/dl) αποδεικνύεται ότι δεν έχει ΣΔΚ βάσει των αποτελεσμάτων της διαγνωστικής σακχαραιμικής καμπύλης.

4. Ποια είναι η θεραπευτική αντιμετώπιση του ΣΔΚ;

Ο θεραπευτικός στόχος είναι η διατήρηση του σακχάρου αίματος στα φυσιολογικά επίπεδα όλο το 24ωρο μέχρι το τέλος της εγκυμοσύνης, ώστε στο έμβρυο να φτάνουν οι φυσιολογικές ποσότητες σακχάρου που χρειάζεται.

Για να είμαστε σίγουροι ότι επιτυγχάνεται αυτός ο στόχος πρέπει η ίδια η έγκυος να μάθει να μετρά μόνη της το σάκχαρο της συνήθως πριν και μία ώρα μετά τα γεύματα με τη χρήση ενός μετρητή γλυκόζης. Η εκπαίδευση στη χρήση του θα γίνει από τη θεραπευτική ομάδα που θα την παρακολουθεί.

Ένα σωστό διαιτολόγιο προσαρμοσμένο στις ανάγκες της κύησης, στο σωματικό της βάρος και στις προτιμήσεις της θα διαμορφωθεί με τη βοήθεια διαιτολόγου.

Αν δεν υπάρχουν ιδιαίτεροι μαιευτικοί λόγοι που να την αποτρέπουν, η σωματική άσκηση, όπως για παράδειγμα το περπάτημα μετά τα γεύματα, μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση του σακχάρου.

Αν παρά ταύτα δεν επιτυγχάνονται επίπεδα σακχάρου μέσα στα φυσιολογικά όρια, τότε θα χορηγηθεί ινσουλίνη. Η ινσουλίνη έχει το πλεονέκτημα να μην περνά μέσω του πλακούντα στο έμβρυο. Αμέσως μετά τον τοκετό επιβάλλεται η διακοπή χορήγησης ινσουλίνης.

5. Ποιες πιθανές βλάβες στο έμβρυο προλαμβάνει η θεραπεία του ΣΔΚ;

Η διάγνωση του ΣΔΚ και η άμεση θεραπευτική αντιμετώπιση του έχει ως μοναδικό στόχο να προφυλάξει το έμβρυο από μια παθολογική κατάσταση που περιγράφεται ως μακροσωμία.

Η μητέρα με ΣΔΚ παρουσιάζει αυξημένη ποσότητα σακχάρου στο αίμα. Το σάκχαρο αυτό περνάει στον πλακούντα
και διεγείρει το πάγκρεας του εμβρύου, το οποίο παράγει μεγάλες ποσότητες ινσουλίνης. Ο συνδυασμός αυτών των μεγάλων ποσοτήτων ινσουλίνης στο έμβρυο με την αυξημένη προσφορά σακχάρου και άλλων θρεπτικών συστατικών από το αίμα της μητέρας έχει ως αποτέλεσμα υπερβολική ανάπτυξη του εμβρύου, που εκφράζεται με τη συσσώρευση λίπους στο σώμα του.

Το έμβρυο έτσι γίνεται μακροσωμικό και το βάρος στη γέννηση μπορεί να ξεπερνά τα 4χλγρ. Η γέννηση ενός μακροσωμικού νεογνού παρουσιάζει δυσκολίες στον τοκετό. Επίσης, αμέσως μετά τη γέννηση μπορεί το βρέφος να παρουσιάσει υπογλυκαιμία, δηλαδή χαμηλό επίπεδο σακχάρου στο αίμα, επειδή συνεχίζει να παράγει μεγάλη ποσότητα ινσουλίνης, ενώ η προσφορά σακχάρου από τη μητέρα έχει διακοπεί μετά τον τοκετό.

Τέλος, πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι τα παιδιά μητέρων με ΣΔΚ παρουσιάζουν στην εφηβεία πιο συχνά παχυσαρκία και διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη.

Πρέπει να γίνει σαφές ότι όλες αυτές οι δυσμενείς για το έμβρυο καταστάσεις προλαμβάνονται με την έγκαιρη θεραπεία του ΣΔΚ.

6. Τι κίνδυνο παρουσιάζουν τα παιδιά γυναικών με ΣΔΚ να εμφανίσουν διαβήτη;

Οι πιθανότητες εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 1 είναι οι ίδιες με εκείνες στο γενικό πληθυσμό, δηλαδή με τα παιδιά των γυναικών που δεν παρουσίασαν ΣΔΚ.

Οι πιθανότητες εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 σε μεγάλη ηλικία στον απόγονο είναι σχετικά αυξημένη, αφού είναι γνωστό ότι ο ρόλος της κληρονομικής προδιάθεσης παίζει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2.

Υπάρχουν πρόσφατες ενδείξεις ότι και το υπεργλυκαιμικό περιβάλλον μέσα στη μήτρα όπου αναπτύσσεται το έμβρυο μπορεί να συμβάλει στην προδιάθεση για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 στην ενήλικη ζωή, ανεξάρτητα από την κληρονομική προδιάθεση (δηλαδή τα γονίδια που κληρονομεί από τους γονείς). Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη κύησης.

Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι τα παιδιά μητέρων με ΣΔΚ παρουσιάζουν στην εφηβεία πιο συχνά παχυσαρκία και διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη.

 

 

Ελένη Αναστασίου
Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης,
του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»

 

Σακχαρώδης Διαβήτης, τεύχος 2

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
.

Κολύμβηση

Video

O Δρόμος για την Θεραπεία αποτελεί το site στον χώρο της υγείας, που απευθύνεται σε ασθενείς, ενημερώνοντάς τους για θέματα κλασικής ιατρικής αλλά και εναλλακτικών θεραπειών.

Η ιστοσελίδα περιέχει πληροφορίες και άρθρα, με σκοπό την ενημέρωση και μόνο. Στην περίπτωση που θέλετε να εφαρμόσετε μία θεραπεία που αναγράφεται στο dromostherapeia.gr, επιβάλλεται να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η πληροφόρηση που δίνεται εδώ δεν είναι, δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν βάση για διάγνωση ή επιλογή θεραπείας.
Ο dromostherapeia.gr δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν λάθη ή παραλείψεις ή οποιοδήποτε πρόβλημα προκύψει που να έχει σχέση με υλικό που περιλαμβάνεται σ’ αυτήν.