Web
Analytics
Αναιμία κατά την διαδρομή λοιμώξεων της παιδικής ηλικίας - Ο Δρόμος για την Θεραπεία

Αναιμία κατά την διαδρομή λοιμώξεων της παιδικής ηλικίας

Η αναιμία αποτελεί συχνό εύρημα κατά τη διαδρομή λοιμώξεων της παιδικής ηλικίας. Οφείλεται συχνότερα σε ιογενείς και μικροβιακές και σπανιότερα σε μυκητιασικές και παρασιτικές λοιμώξεις.

Οι οξείες μικροβιακές λοιμώξεις σπάνια συνοδεύονται από ήπιου βαθμού αναιμία. Η σηψαιμία και γενικότερα οι σοβαρές μικροβιακές λοιμώξεις που οφείλονται συχνότερα σε Gram αρνητικά μικρόβια συνοδεύονται από ήπιου/μέτριου βαθμού αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία, κυρίως όταν επιπλέκονται με σύνδρομο διάχυτης ενδαγγειακής πήξης. Το μυκόπλασμα της πνευμονίας σχετίζεται με εκδήλωση δευτεροπαθούς αυτοάνοσης αιμολυτικής αναιμίας από την παρουσία ψυχρών αντισωμάτων (ψυχροσυγκολλητίνες). Βακτήρια όπως το στέλεχος Ο157:Η7 του κολοβακτηριδίου, οι σιγκέλλες, οι σαλμονέλλες, ο στρεπτόκοκκος της πνευμονίας κ.α ενέχονται στην παθογένεια του ουραιμικού αιμολυτικού συνδρόμου που χαρακτηρίζεται από μικροαγγειοπαθητικού τύπου αιμολυτική αναιμία (μηχανικά αίτια αιμόλυσης). Τέλος, οι χρόνιες βακτηριακές λοιμώξεις συνοδεύονται συχνότερα από την αναιμία των χρονίων νοσημάτων. Ειδική περίπτωση αποτελεί η φυματίωση όπου η παθογένεια της αναιμίας οφείλεται τόσο στο υποκείμενο νόσημα όσο και στην θεραπευτική αγωγή (ισονιαζίδη).

Οι ιογενείς λοιμώξεις συχνά συνοδεύονται από αναιμία ήπιου/μετρίου βαθμού. Ο ιός Ebstein-Barr, ο κυτταρομεγαλοιός, και σπανιότερα ο ιός της παρωτίτιδας επιπλέκονται από δευτεροπαθή αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία.

Επιπλέον, ιοί όπως οι coxsackie, οι echo, ο ιός της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV), οι ιοί της γρίπης, ο ιός της ανεμευλογιάς και τέλος ο ιός Ebstein-Barr έχουν ενοχοποιηθεί για την εκδήλωση της αναιμίας σε παιδιά με ουραιμικό-αιμολυτικό σύνδρομο. Τέλος, διάφοροι ιοί όπως της ηπατίτιδας, του απλού έρπητα, ο κυτταρομεγαλοιός και ο ιός Ebstein-Barr ενέχονται στην εκδήλωση απλαστικής αναιμίας. Ο παρβοιός Β19 προσβάλλει εκλεκτικά τα άωρα κύτταρα της ερυθράς σειράς μειώνοντας παροδικά την παραγωγή των ερυθροκυττάρων (παροδική απλασία της ερυθράς σειράς). Η διαταραχή είναι συνήθως παροδική σε υγιή παιδιά λόγω του μακρού χρόνου ζωής των ερυθροκυττάρων, ενδέχεται όμως να προκαλέσει απλαστική αναιμία σε παιδιά με υποκείμενη χρόνια αιμόλυση λόγω της παρουσίας ερυθροβλαστών με ταχείς ρυθμούς πολλαπλασιασμού (δρεπανοκυτταρική αναιμία, σφαιροκυττάρωση, ενζυμοπάθειες, μεσογειακά σύνδρομα, επίκτητες αιμολυτικές αναιμίες) ή χρόνια επίμονη αναιμία σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς.

Οι παρασιτικές λοιμώξεις είναι σπάνιες στη χώρα μας και απαντώνται συχνότερα σε τροπικές και υποτροπικές χώρες. Διάφορα παράσιτα προκαλούν αναιμία λόγω της δράσης τους στα ΔΕΚ και τα νεαρά ερυθρά προκαλώντας αιμόλυση (ελονοσία, τρυπανοσωμίαση, λεϊσμανίαση).

Συμπερασματικά, οι αναιμίες που συνοδεύουν τις οξείες και χρόνιες λοιμώξεις της παιδικής ηλικίας ταξινομούνται στις εξής κατηγορίες:

  1. Αναιμία χρονίων λοιμώξεων
  2. Αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία
  3. Μη αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία
  4. Υποπλαστική/απλαστική αναιμία
  5. Αναιμία λόγω απώλειας αίματος.

1. Αναιμία χρονίων λοιμώξεων

Η αναιμία που συνοδεύει τις χρόνιες λοιμώξεις έχει περιγραφεί από δεκαετίες όμως ο παθοφυσιολογικός μηχανισμός πρόκλησής της έχει πρόσφατα αποσαφηνισθεί. Γενικότερα, λόγω των κοινών χαρακτηριστικών της αναιμίας που συνοδεύει τις χρόνιες λοιμώξεις με τα αντίστοιχα χρόνιων φλεγμονωδών και νεοπλασματικών νοσημάτων έχει επικρατήσει ο όρος της «αναιμίας της χρονίας νόσου» για το σύνολο των προαναφερόμενων νοσημάτων. Η αναιμία στις χρόνιες λοιμώξεις της παιδικής ηλικίας χαρακτηρίζεται κυρίως από ελάττωση του χρησιμοποιούμενου σιδήρου με ταυτόχρονη αύξηση των αποθηκών του σιδήρου στον οργανισμό. Οι κυριότερες χρόνιες λοιμώξεις που συνοδεύονται δευτεροπαθώς από αναιμία είναι οι εξής:

  1. Απόστημα (πνευμονικό, ηπατικό, νεφρικό, εγκεφαλικό)
  2. Ενδοκαρδίτιδα
  3. Χρόνια οστεομυελίτιδα
  4. Σηπτική αρθρίτιδα
  5. Εμπύημα
  6. Ιογενείς λοιμώξεις συμπεριλαμβανομένης και της HIV λοίμωξης
  7. Μυκητιασικές λοιμώξεις
  8. Παρασιτικές λοιμώξεις

Η θεραπεία της υποκείμενης νόσου αποτελεί τη ριζική αντιμετώπιση της αναιμίας των χρονίων νοσημάτων. Κατά κανόνα η αναιμία της χρονίας νόσου είναι ήπιας βαρύτητας με αποτέλεσμα την ικανοποιητική ανοχή της από τους ασθενείς.

2. Αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία

Ως αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία (ΑΑΑ) χαρακτηρίζεται η αναιμία που οφείλεται σε καταστροφή των ερυθροκυττάρων από αντισώματα που παράγονται από τον ίδιο τον ασθενή. Διακρίνεται σε ιδιοπαθή και δευτεροπαθή όταν συνυπάρχει με άλλο νόσημα ή όταν οφείλεται στη χορήγηση φαρμάκων. Με βάση τη θερμική συμπεριφορά των αντισωμάτων, η ΑΑΑ διακρίνεται σε αναιμία από θερμά (αντιδρούν στους 37ο C και συνήθως ανήκουν στην τάξη των IgG ανοσοσφαιρινών), ψυχρά (αντιδρούν σε θερμοκρασία <37ο C και συνήθως ανήκουν στην τάξη των IgM ανοσοσφαιρινών), ή μεικτά αντισώματα. H πρώτη μορφή αντισωμάτων απαντάται συχνότερα στην παιδική ηλικία.

Οι δευτεροπαθείς αυτοάνοσες αιμολυτικές αναιμίες οφείλονται συχνότερα σε λοίμωξη από μυκόπλασμα, κυτταρομεγαλοιό, ιό Ebstein-Barr ή άλλες ιογενείς και σπανιότερα βακτηριακές ή μυκητιασικές λοιμώξεις. Η αιμόλυση είναι συνήθως οξεία και χαρακτηρίζεται από οξεία εγκατάσταση της αναιμίας, γενική κακουχία, ίκτερο.

3. Μη αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία

Αιμόλυση μη ανοσολογικής αρχής προκαλούν συχνότερα οι παρασιτικές και μικροβιακές και σπανιότερα οι μυκητιασικές λοιμώξεις. Συγκεκριμένα, σηψαιμία από Gram θετικούς και αρνητικούς κόκκους καθώς και λοιμώξεις από παράσιτα όπως η ελονοσία, η μπαμπεκίωση, η λεϊσμανίαση και η τρυπανοσωμίαση συνοδεύονται από μη αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία. Όσον αφορά τον παθογενετικό μηχανισμό είναι σήμερα γνωστό ότι βακτηριακές εξωτοξίνες διασπούν τις δομικές πρωτείνες της μεμβράνης των ερυθρών με αποτέλεσμα την εκδήλωση αναιμίας, ενώ όσον αφορά την ελονοσία τα πλασμώδια προσβάλουν κατά προτίμηση τα ΔΕΚ και τα νεαρά ερυθροκύτταρα παρά τα γερασμένα ερυθρά και η ανάπτυξη του παράσιτου στα ερυθρά προκαλεί την ενδοαγγειακή τους ρήξη. Τέλος, όσον αφορά τον μηχανισμό αιμόλυσης από λεισμάνιες φαίνεται ότι συμμετέχει πιθανότατα το κλάσμα του συμπληρώματος C3 σε συνδυασμό με την αναστολή των ερυθροκυτταρικών ενζύμων και την παραγωγή αιμολυσινών από το παράσιτο.

Η αναιμία που συνοδεύει το ουραιμικό αιμολυτικό σύνδρομο αποδίδεται στον κατακερματισμό και αιμόλυση των ερυθρών αιμοσφαιρίων κατά την διέλευσή τους από τα αποφραγμένα μικρά αγγεία (μηχανικά αίτια αιμόλυσης).

4. Υποπλαστική/απλαστική αναιμία

Η απλαστική αναιμία αποτελεί σπάνια νόσο της παιδικής ηλικίας, κυρίως ιδιοπαθή και σπανιότερα δευτεροπαθή. Ιοί όπως ο ιός Ebstein-Barr, ο κυτταρομεγαλοιός, οι ιοί του απλού έρπητα 6 και 7, ο παρβοιός Β19, οι ιοί της ηπατίτιδας (A,B,C,G), της ιλαράς, της ανεμευλογιάς και της παρωτίτιδας έχουν ενοχοποιηθεί για την παθογένειά της.

Όσον αφορά την παθογένειά της σήμερα είναι αποδεκτή η θεωρία της συμβολής τόσο αυτοάνοσων μηχανισμών όσο και ενδογενούς βλάβης των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων αλλά και του μικροπεριβάλλοντος του μυελού των οστών στην παθογένεια της νόσου. Για τη διάγνωση της απλαστικής αναιμίας απαιτείται η παρουσία των ακόλουθων κριτηρίων: αιμοσφαιρίνη <10g/dl, αιμοπετάλια, 150.000/mm3 και ουδετερόφιλα <1500/mm3 σε συνδυασμό με την ανεύρεση ελαττωμένης κυτταροβρίθειας του μυελού των οστών. Η κλινική εικόνα χαρακτηρίζεται από τις συνέπειες των προαναφερόμενων διαταραχών των στοιχείων του αίματος. Για τη θεραπεία απαιτείται συνδυασμός υποστηρικτικής αγωγής και αρχικά ανοσοκατασταλτικών.

 

Βιβλιογραφία

1. Κωσταρίδου Σ, Γιαννούλια-Καραντανά Α. Η παθογένεια της αναιμίας στις οξείες και τις χρόνιες λοιμώξεις της παιδικής ηλικίας. Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 2002; 49: 7-17.
2. Ganz T, Nemeth E. Iron sequestration and anemia of inflammation. Semin Hematol. 2009; 46: 387-393.
3. Weiss G. Iron metabolism in the anemia of chronic disease. Biochim Biophys Acta 2009; 1790: 682-693.
4. Raj DS. Role of interleukin-6 in the anemia of chronic disease. Semin Arthritis Rheum. 2009; 38: 382-388.
5. Ganz T. Hepcidin and iron regulation, ten years later. Blood 2011 [Epub ahead of print]
6. Singh B, Arora S, Agrawal P, Gupta SK. Hepcidin: A novel peptide hormone regulating iron metabolism. Clin Chim Acta 2011 [Epub ahead of print]
7. Guinan EC. Acquired aplastic anemia in childhood. Hematol Oncol Clin North Am 2009; 23: 171-191.
8. Dokal I, Vulliamy T. Inherited aplastic anaemias/bone marrow failure syndromes. Blood Rev 2008; 22: 141-153.
9. Cartwright GE. The anemia of chronic disorders. Semin Hematol 1996; 3: 351-375.

 

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
 Αθανάσιος  Τραγιαννίδης MD,PhD,

Παιδίατρος

Μετεκπαιδευθείς στην Γερμανία (Μύνστερ)

Βιογραφικό

Τελευταία άρθρα από τον/την Αθανάσιος Τραγιαννίδης MD,PhD,

Κολύμβηση

Video

O Δρόμος για την Θεραπεία αποτελεί το site στον χώρο της υγείας, που απευθύνεται σε ασθενείς, ενημερώνοντάς τους για θέματα κλασικής ιατρικής αλλά και εναλλακτικών θεραπειών.

Η ιστοσελίδα περιέχει πληροφορίες και άρθρα, με σκοπό την ενημέρωση και μόνο. Στην περίπτωση που θέλετε να εφαρμόσετε μία θεραπεία που αναγράφεται στο dromostherapeia.gr, επιβάλλεται να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η πληροφόρηση που δίνεται εδώ δεν είναι, δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν βάση για διάγνωση ή επιλογή θεραπείας.
Ο dromostherapeia.gr δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν λάθη ή παραλείψεις ή οποιοδήποτε πρόβλημα προκύψει που να έχει σχέση με υλικό που περιλαμβάνεται σ’ αυτήν.