Γράφει: Γεώργιος Λ. Πετρίκκος, Καθηγητής Παθολογίας – Λοιμώξεων

Τρία ζητήματα χρήζουν άμεσης προσοχής:

Πρώτον, είναι απαραίτητη η καλή, ταχεία, απλή και φθηνή διαγνωστική προσπέλαση ώστε να εφαρμοστεί η έγκαιρη αντιμυκητιακή θεραπεία.

Οι περισσότερες διαγνωστικές τεχνικές αργούν να δώσουν αποτελέσματα και χαρακτηρίζονται από χαμηλή ειδικότητα και/ή ευαισθησία. Τα προβλήματα στις διαγνωστικές τεχνικές σε συνδυασμό με τη λανθάνουσα ύπουλη κλινική εικόνα συχνά έχουν ως αποτέλεσμα τη διαγνωστική αποτυχία ή την καθυστερημένη διάγνωση και ως εκ τούτου την ανεπαρκή κλινική αντιμετώπιση. Η εφαρμογή των σωστών διαγνωστικών τεχνικών άμεσα θα επηρέαζε τη θνητότητα και θα μείωνε τη νοσηρότητα από μυκητιακές λοιμώξεις.

Δεύτερον, είναι απαραίτητα ασφαλέστερα και πιο αποτελεσματικά αντιμυκητιακά φάρμακα.

Παρά το γεγονός ότι είναι διαθέσιμες αρκετές κατηγορίες αντιμυκητιακών φαρμάκων, έως τώρα η χρήση τους έχει συνοδευτεί από μόλις μέτριου βαθμού επιτυχία στη μείωση των υψηλών ποσοστών θνητότητας των διεισδυτικών μυκητιάσεων όπως η καντιντίαση, η ασπεργίλλωση και η κρυπτοκόκκωση.

Βέβαια σε μεγάλο μέρος αυτό οφείλεται σε καθυστερήσεις της διάγνωσης της νόσου και ταυτοποίησης του μύκητα. Επιπρόσθετα, τα αντιμυκητιακά φάρμακα έχουν περιορισμούς στην οδό χορήγησης, στην τοξικότητα που εμφανίζουν, στο στενό φάσμα δράσης, στις επιβλαβείς φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις, στην ανάπτυξη αντοχής στο φάρμακο και τέλος στη βιοδιαθεσιμότητα στους ιστούς στόχους. Αυτοί οι παράγοντες και το υψηλό κόστος πολλών από τις αντιμυκητιακές θεραπείες επιδεινώνουν το πρόβλημα σε περιβάλλοντα περιορισμένων πόρων όπου συνεπώς και η θνητότητα θα είναι αρκετά υψηλότερη. Παρά το γεγονός ότι οι θεραπευτικοί συνδυασμοί από υπάρχοντα αντιμυκητιακά φάρμακα ίσως αποδειχθεί να είναι πιο αποτελεσματικοί από τα παλιότερα σχήματα, είναι απαραίτητα νέα και φθηνότερα φάρμακα, τα οποία θα είναι ταχέως μυκητοκτόνα και θα ξεπερνούν τα προαναφερθέντα προβλήματα. Μόνο λίγα αντιμυκητιακά φάρμακα είναι επί του παρόντος στο προκλινικό στάδιο ανάπτυξης και θα περάσουν χρόνια πριν κάποιο από αυτά φθάσει στην κλινική πράξη (εάν γίνει ποτέ αυτό). Επίσης χρειαζόμαστε την καλύτερη κατανόηση του ποιος ασθενής έχει αυξημένο κίνδυνο μυκητιακής λοίμωξης ώστε να διευκολυνθεί η χρήση στοχευμένων προληπτικών μέτρων.

Πρέπει να αναπτυχθούν εμβόλια έναντι των μυκήτων για κλινική χρήση.

Επί του παρόντος δεν υπάρχουν εγκεκριμένα ανθρώπινα εμβόλια για κανένα παθογόνο μύκητα, παρά τις προόδους στην κατανόηση της ειδικής αντιμυκητιακής ανοσιακής απάντησης. Αποτελεσματικά εμβόλια έχουν δοκιμαστεί με επιτυχία σε πειραματόζωα, εντούτοις λίγα εμβόλια έχουν φθάσει στο στάδιο των κλινικών δοκιμών. Επιπρόσθετα, με την πρόληψη μιας διεισδυτικής λοίμωξης ένα αποτελεσματικό εμβόλιο θα είχε ευεργετική δράση για τους ασθενείς με αλλεργίες σχετιζόμενες με μύκητες καθώς και στους ασθενείς με βλεννογονοδερματικές λοιμώξεις όπως η αιδοιοκολπική καντιντίαση.

Τέλος, είναι απαραίτητο να έχουμε ακριβή δεδομένα για το φορτίο των μυκητιακών νόσων και την οικονομική επιβάρυνση που αυτές προκαλούν ώστε να αυξηθεί το επιστημονικό ενδιαφέρον και οι επενδύσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.

Οι μείζονες χρηματοδοτικοί οργανισμοί των Η.Π.Α και του Ηνωμένου Βασιλείου, επί του παρόντος επενδύουν μόλις 2% του προϋπολογισμού που έχουν για τα λοιμώδη νοσήματα, στην έρευνα των μυκητιακών λοιμώξεων. Η χρηματοδότηση από ιδιωτικούς πόρους μπορεί να αυξηθεί μέσω συνεργασιών μεταξύ ακαδημαϊκών οργανισμών και φορέων που ασχολούνται με τη δημόσια υγεία. Ο πληθυσμός που κινδυνεύει από απειλητικές για τη ζωή μυκητιακές λοιμώξεις αυξάνει παγκοσμίως και η αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών των παθογόνων θα πρέπει επειγόντως να τεθεί σε υψηλή προτεραιότητα.

Γεώργιος Λ. Πετρίκκος
Καθηγητής Παθολογίας – Λοιμώξεων