Στον όρο «πνευµονιοκοκκική νόσος» περιλαµβάνεται µία οµάδα λοιµώξεων που προκαλούνται από το βακτήριο Streptococcus pneumoniae, επίσης γνωστό ως πνευµονιόκοκκος. Σ' αυτές τις λοιµώξεις περιλαµβάνονται:

1. ∆ιεισδυτικές λοιµώξεις, όπως η βακτηριαιµία (λοίµωξη του αίµατος), η µηνιγγίτιδα και η βακτηριαιµική πνευµονία (µικτή λοίµωξη πνευµόνων και αίµατος) και
2. µη διεισδυτικές πνευµονιοκοκκικές λοιµώξεις, όπως η οξεία µέση ωτίτιδα, η πνευµονία χωρίς βακτηριαιµία και η παραρινοκολπίτιδα.

Πόσο απειλητική είναι η πνευμονιοκοκκική νόσος;

Ο πνευµονιόκοκκος είναι η συχνότερη αιτία βακτηριακής πνευµονίας παγκοσµίως, η οποία µε τη σειρά της είναι ένα από τα κυρίαρχα αίτια θανάτου από λοιµώδη νοσήµατα.

Είναι γνωστό εδώ και πάρα πολλές δεκαετίες ότι η πνευµονιοκοκκική νόσος έχει µεγάλες πιθανότητες να εµφανιστεί σε άτοµα άνω των 50 ετών.
Αυτό την καθιστά µια από τις µεγαλύτερες απειλές νόσησης αλλά και θνητότητας γι' αυτή την ηλικιακή οµάδα. Η απειλή της νόσησης και του θανάτου γίνεται ακόµη µεγαλύτερη όταν συνυπάρχουν υποκείµενες νόσοι, όπως η συµφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, η χρόνια αποφρακτική πνευµονοπάθεια, το βρογχικό άσθµα, ο σακχαρώδης διαβήτης, ο χρόνιος αλκοολισµός και το κάπνισµα.

∆εν αποτελεί έκπληξη το εύρηµα της µελέτης της Ευρωπαϊκής Πνευµονολογικής Εταιρείας ότι το κόστος της πνευµονίας κάθε αιτιολογίας (συµπεριλαµβανοµένου και του πνευµονιόκοκκου), τόσο άµεσο (νοσοκοµειακή περίθαλψη, φάρµακα) όσο και έµµεσο (χαµένες µέρες εργασίας κ.λπ.), ανέρχεται σε 10 δισ. ευρώ/έτος στην Ευρώπη!

Η µεγάλη επίπτωση της πνευµονιοκοκκικής νόσου, καθώς και η αποδεδειγµένη υψηλή αντοχή του πνευµονιοκόκκου στα αντιβιοτικά έχουν οδηγήσει τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας (WHO) στο σηµείο να αναδείξουν την πνευµονιοκοκκική νόσο ως την πρώτη σε συχνότητα αιτία θανάτου παγκοσµίως που µπορεί να προληφθεί µε εµβολιασµό!

Πρόληψη = Εμβολιασμός

Οπως αναφέρει λοιπόν και ο WHO, ο εµβολιασµός επιτελεί τον πιο σηµαντικό ρόλο στην πρόληψη της πνευµονιοκοκκικής νόσου και των επιπτώσεών της για την κοινωνία.

Γι' αυτό και η φαρµακευτική βιοµηχανία, εδώ και πάρα πολλά χρόνια, επενδύει τεράστια ποσά στην έρευνα και την ανάπτυξη εµβολίων, δηµιουργώντας εµβόλια νέας τεχνολογίας, που χρειάζονται λίγες ή µία µόνο δόση και έχουν χαµηλή σχέση κόστους/οφέλους (cost-effectiveness), σε συνάρτηση µε τα άµεσα και έµµεσα οφέλη που προσφέρουν από τον εµβολιασµό του γενικού πληθυσµού.

Ενα τέτοιο παράδειγµα είναι και η πρόσφατη έγκριση για επέκταση χρήσης του 13δύναµου συζευγµένου πνευµονιοκοκκικού εµβολίου µε το όνοµα «Prevenar 13» στους ενήλικες. Το «Prevenar13», εκτός από τη γνωστή ασφαλή παιδιατρική του εφαρµογή -πάνω από 400 εκατοµµύρια δόσεις παγκοσµίως-, είναι πλέον εγκεκριµένο και για τον εµβολιασµό (ενεργητική ανοσοποίηση) ενηλίκων άνω των 50 ετών µε στόχο την πρόληψη της διεισδυτικής νόσου, η οποία προκαλείται από τον πνευµονιόκοκκο.

Το γεγονός ότι για τον εµβολιασµό των ενηλίκων χρειάζεται µία µόνο δόση του εµβολίου αναµένεται να φέρει µια µικρή επανάσταση στο κεφάλαιο της πρόληψης στους ενήλικες, οι οποίοι υστερούν άλλωστε στο κεφάλαιο της εµβολιαστικής κάλυψης, τόσο στην Ευρώπη όσο και παγκοσµίως.

Για να λέµε και τα θετικά, η εµβολιαστική κάλυψη των βρεφών και των παιδιών στην Ελλάδα κυµαίνεται στο µέσο όρο της Ε.Ε. και είναι αρκετά υψηλή. Σε αντιδιαστολή, λόγω της σηµαντικής υστέρησης στον τοµέα της ∆ηµόσιας Υγείας και της Πρόληψης, έχουµε ένα από τα χαµηλότερα ποσοστά εµβολιαστικής κάλυψης ενηλίκων -για όλα τα µέχρι τώρα κυκλοφορούντα εµβόλια- µεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ και ταυτόχρονα ένα από τα υψηλότερα ποσοστά έκθεσης σε κρίσιµους παράγοντες κινδύνου, όπως είναι το κάπνισµα, η παχυσαρκία, η έλλειψη φυσικής άσκησης (µελέτη ΟΟΣΑ, Ι. Τούντας, 2009).

Η Εθνική Επιτροπή Εµβολιασµών και το υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης έχουν καταρτίσει το πρόγραµµα εµβολιασµού των ενηλίκων, αυτό, όµως, τηρείται από ελάχιστους επαγγελµατίες Υγείας και «ασθενείς».

Στο µέλλον η στροφή των συστηµάτων υγείας προς την πρόληψη και τον εµβολιασµό για τους ενήλικες είναι προφανής και αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι επενδύονται τεράστια ποσά για την ανάπτυξη νέων εµβολίων, είτε για αντιµετώπιση νέων ασθενειών είτε για την αποτελεσµατικότερη αντιµετώπιση των υπαρχουσών.