Web
Analytics
Διάγνωση και πρόληψη του σακχαρώδους διαβήτη - Ο Δρόμος για την Θεραπεία

Διάγνωση και πρόληψη του σακχαρώδους διαβήτη

Γράφει: ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Γ. ΒΑΓΕΝΑΚΗΣ, Καθηγητής Παθολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών και Μασαχουσέτης - ΗΠΑ Διαβητολογικό Κέντρο ΔΘΚΑ «Υγεία»

 

Ο σακχαρώδης διαβήτης (Σ.Δ.) είναι πολύ συχνή vόσoς. Υπολογίζεται ότι στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 780.000 γνωστοί διαβητικοί και περίπου 500.000 είναι αυτοί που δεν το ξέρουν.

 

Είναι νόσος φθοράς και γι' αυτό η έγκαιρη διάγνωση και προπάντων η πρόληψη είναι εξαιρετικής σημασίας για τη διατήρηση της καλής υγείας των προδιατεθειμένων ατόμων για διαβήτη.

Είναι γνωστό ότι υπάρχουν δύο κύριοι τύποι του Σ.Δ. Ο Σ.Δ. τύπου 1 (Σ.Δ. 1), όπου λείπει παντελώς η ινσουλίνη, η ορμόνη που είναι υπεύθυνη για την καύση του σακχάρου, λόγω βλάβης του παγκρέατος, το όργανο που εκκρίνει την ινσουλίνη. Αυτή η διαδικασία λέγεται αυτοανοσία, δηλαδή παραγωγή ουσιών γνωστών ως αντισωμάτων από προδιατεθειμένα άτομα, που καταστρέφουν τα δικά τους παγκρεατικά κύτταρα, θεωρώντας τα κατά λάθος ξένα. Εμφανίζεται, κυρίως, σε νέα άτομα και παιδιά και γι' αυτό λέγεται και νεανικός Σ.Δ. Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα με χορήγηση ινσουλίνης, οδηγεί σε διαβητική κετοξέωση και κώμα, μια κατάσταση που απειλεί τη ζωή του ατόμου.

Ο άλλος τύπος, ο τύπος 2 του Σ.Δ. (Σ.Δ. 2), είναι πολύ πιο συχνός και έχει εντελώς άλλη παθογένεια. Εμφανίζεται κυρίως στους παχύσαρκους ηλικιωμένους, δεν οφείλεται στην έλλειψη ινσουλίνης ούτε σε αυτοάνοσους μηχανισμούς αλλά στην αντίσταση των ιστών στη δράση της ινσουλίνης και συνήθως δεν οδηγεί σε κώμα.

Τα τελευταία χρόνια ο τύπος 2 του Σ.Δ. έχει μετακινηθεί σε μικρότερες ηλικίες και σε παιδιά. Αιτία είναι η δραματική αύξηση της παχυσαρκίας στον παιδικό, νεανικό και ενήλικα πληθυσμό, που αυξάνει την ήδη προϋπάρχουσα αντίσταση των ιστών στην ινσουλίνη.

Διάγνωση και πρόληψη

Η εμφάνιση του Σ.Δ. 1 είναι συνήθως θορυβώδης. Το άτομο παρουσιάζει τα λεγόμενα «τρία "Π"», δηλαδή πολυουρία, πολυδιψία, πολυφαγία και απώλεια βάρους. Οφείλονται στην αύξηση του σακχάρου στο αίμα πάνω από τα φυσιολογικά όρια, συνήθως άνω των 180 mg/dl, που έχει ως αποτέλεσμα τη σακχαρουρία, η οποία συμπαρασύρει νερό, με συνέπεια την αφυδάτωση και τη δίψα. Ως πρώτη εκδήλωση μπορεί να εμφανιστεί με κετοξέωση και ενίοτε διαβητικό κώμα αν τα πρόδρομα συμπτώματα δεν τύχουν προσοχής. Η διάγνωση είναι εύκολη, αρκεί να τεθεί η υποψία με μέτρηση του σακχάρου αίματος και ταυτόχρονη μέτρηση του σακχάρου ούρων.

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο Σ.Δ. 1 εμφανίζεται σε άτομα με γενετικό υπόβαθρο με προδιάθεση για αυτοανοσία. Το ερώτημα τίθεται αν τα άτομα αυτά μπορούν να εντοπιστούν έγκαιρα, αν και η πρόληψη της μελλοντικής εμφάνισης του Σ.Δ. 1 είναι μάλλον αδύνατη, τουλάχιστον για σήμερα. Προδιάθεση για Σ.Δ. 1 έχουν τα παιδιά που γεννήθηκαν από γονέα με Σ.Δ. 1 (πιθανότητα 6%), αν έχουν αδελφό/ή (5%) και αν έχουν αδελφό/ή από το ίδιο ωάριο με Σ.Δ. 1, η πιθανότητα ανέρχεται στο 33%. Η πιθανότητα εμφάνισης Σ.Δ. 1 στο γενικό πληθυσμό είναι 0,4%.

Είναι φανερό ότι η εντόπιση υποψηφίων ατόμων για Σ.Δ. 1 στο γενικό πληθυσμό δεν συνιστάται. Σε άτομα υψηλού κινδύνου, που αναφέρθηκαν παραπάνω, η μέτρηση και η ανεύρεση αυτοαντισωμάτων, όπως τα GAD 65 και ΙΑ-2, μπορεί να προβλέψει την εξέλιξη σε συνδυασμό με άλλες εξετάσεις, όπως η εκτίμηση της πρώιμης φάσης της έκκρισης ινσουλίνης. Οι εξετάσεις αυτές γίνονται μόνο σε εξειδικευμένα κέντρα και όχι σε κοινά εξωτερικά ιατρεία. Δυστυχώς, όπως αναφέρθηκε ήδη, προς το παρόν δεν υπάρχει ουσιαστική πρόληψη για το Σ.Δ. 1.

Όπως και στον τύπο 1, η κληρονομική επιβάρυνση είναι παρούσα αλλά σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό. Απόγονοι ενός γονέα με Σ.Δ. 2 έχουν 40% πιθανότητα να παρουσιάσουν Σ.Δ. 2 στη διάρκεια της ζωής τους και 60% αν πάσχουν και οι δύο γονείς. Σε μονοωογενείς διδύμους, αν ο ένας παρουσιάσει Σ.Δ. 2, τότε και ο άλλος θα παρουσιάσει Σ.Δ. 2, με πιθανότητα σχεδόν 100%, κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Πέραν της κληρονομικότητας, περιβαλλοντικοί παράγοντες επιδρούν ακόμη περισσότερο από τους γενετικούς στην πρόκληση του Σ.Δ. 2. Κύριοι παράγοντες είναι η παχυσαρκία, η έλλειψη σωματικής άσκησης και πιθανόν το κάπνισμα. Είναι φανερό ότι στην πρόληψη, εφόσον δεν μπορούμε να τροποποιήσουμε τα γονίδια μας, μεγάλη σημασία έχει η αποφυγή της παχυσαρκίας, η καθημερινή φυσική άσκηση και η διακοπή του καπνίσματος, φυσικά, και για χίλιους άλλους λόγους. Η δίαιτα πρέπει να είναι προσεγμένη: λίγες θερμίδες, λίγα κορεσμένα ζωικά λίπη, άφθονα λαχανικά και φρούτα, όσπρια και δημητριακά και ψωμί ολικής άλεσης. Σε περίπτωση συνυπάρχουσας παχυσαρκίας, η ελάττωση του βάρους έστω και κατά 10% έχει πολύ μεγάλη επίδραση στην πρόληψη και μπορεί να καθυστερήσει την εμφάνιση του Σ.Δ. 2 κατά 10 χρόνια σε προδιατεθειμένα άτομα

Η άσκηση ταυτόχρονα με τη δίαιτα είναι επίσης πολύ σημαντική στην πρόληψη και στη θεραπεία του Σ.Δ. 2. Κάθε μορφή άσκησης είναι καλοδεχούμενη, όπως ζωηρό βάδισμα περίπου μισή με μία ώρα την ημέρα, σουηδική γυμναστική, κολύμβηση, αποφυγή ανελκυστήρων όπου είναι δυνατόν κ.λπ.

Υπάρχουν διάφορες διαβαθμίσεις που αφορούν τη λεγομένη «δυσανεξία ανοχής στη γλυκόζη». Επίπεδα σακχάρου νηστείας πάνω από 125 mg/dl σε δυο-τρεις μετρήσεις θεωρείται ότι ο Σ.Δ. 2 έχει ήδη εγκατασταθεί ή αν δύο ώρες μετά τη χορήγηση 75 gr γλυκόζης το σάκχαρο αίματος υπερβεί τα 200 mg/dl. Αν το σάκχαρο αίματος νηστείας το πρωί κυμαίνεται από 100 έως 125 mg/dl, θεωρείται ότι το άτομο έχει δυσανεξία στη γλυκόζη και είναι υποψήφιο για πλήρη εγκατάσταση του Σ.Δ. 2 αν δεν λάβει τα ενδεικνυόμενα προληπτικά μέτρα που αναφέρθηκαν παραπάνω. Κατά περίπτωση και με τη σύμφωνη γνώμη και παρακολούθηση του γιατρού, η προσθήκη του φαρμάκου Metformin, πάντα όμως ως συμπλήρωμα των υγιεινοδιαιτητικών μέτρων, συμβάλλει στην καθυστέρηση της εμφάνισης του Σ.Δ. 2. Η μέτρηση της λεγόμενης γλυκοζυλιομένης αιμοσφαιρίνης είναι καλός δείκτης καλής ρύθμισης αλλά όχι της διάγνωσης του ήδη εγκατεστημένου σακχαρώδους διαβήτη.

Ο σακχαρώδης διαβήτης σήμερα δεν είναι ο «μπαμπούλας» του παρελθόντος. Τόσο ο τύπος 1 όσο και ο τύπος 2 αντιμετωπίζονται με κατάλληλη δίαιτα, άσκηση, αποφυγή καπνίσματος και, βέβαια, με φαρμακευτική παρέμβαση. Ο Σ.Δ. 2, που είναι και πολύ πιο συχνός, μπορεί αν όχι να προληφθεί πλήρως, τουλάχιστον, να καθυστερήσει η εμφάνιση του κατά μερικές δεκαετίες με την εφαρμογή στοιχειώδους υγιεινοδιαιτητικής παρέμβασης και «διάγοντας» φυσική ζωή όσο μπορεί ο καθένας.
«Ο καθείς και τα όπλα του». Είναι ζήτημα θέλησης.

Ο δεύτερος τύπος διαβήτη (Σ.Δ. 2) είναι πολύ πιο συχνός και περιλαμβάνει το 5% του πληθυσμού.

 

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Γ. ΒΑΓΕΝΑΚΗΣ
Καθηγητής Παθολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών και Μασαχουσέτης - ΗΠΑ
Διαβητολογικό Κέντρο ΔΘΚΑ «Υγεία»

 

Περιοδικό "Σακχαρώδης Διαβήτης", τεύχος 3
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
.

Κολύμβηση

Video

O Δρόμος για την Θεραπεία αποτελεί το site στον χώρο της υγείας, που απευθύνεται σε ασθενείς, ενημερώνοντάς τους για θέματα κλασικής ιατρικής αλλά και εναλλακτικών θεραπειών.

Η ιστοσελίδα περιέχει πληροφορίες και άρθρα, με σκοπό την ενημέρωση και μόνο. Στην περίπτωση που θέλετε να εφαρμόσετε μία θεραπεία που αναγράφεται στο dromostherapeia.gr, επιβάλλεται να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η πληροφόρηση που δίνεται εδώ δεν είναι, δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν βάση για διάγνωση ή επιλογή θεραπείας.
Ο dromostherapeia.gr δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν λάθη ή παραλείψεις ή οποιοδήποτε πρόβλημα προκύψει που να έχει σχέση με υλικό που περιλαμβάνεται σ’ αυτήν.